Column: Tijden Veranderen

Column van Kees Koolschijn, voorzitter Welzijnsraad Berkelland,
Deel 1: Tijden veranderen.

We leven tegenwoordig in een tijd die zich kenmerkt door bezuinigingen, vele crisisjaren achter elkaar, transities en een verandering van de verzorgingsstaat naar een zorgzame samenleving; naar een participatiesamenleving.

We zien en horen dagelijks het nieuws over arbeidsparticipatie, de graai- en bonuscultuur, wel of geen pensioenen, werk of alcohol. Bijna alles staat ter discussie. Interventies van de overheid nemen af en er komt meer ruimte voor (bewoners)initiatieven.

Maar ondanks die eigen initiatieven, leven we nog wel in moeilijke tijden ingegeven door die bezuinigingen, een op slot zittende huizenmarkt, duurder wordende zorg en energieprijzen die stijgen.
Niet alleen is het consumenten vertrouwen zoek, maar ook ons vertrouwen in de samenleving en veel erger misschien nog wel; in elkaar.

Maar de maatschappij draait wel op volle toeren. Sommigen kunnen de snelheid waarin we leven niet volgen (drop-outs) en de (technologisch) ontwikkelingen zorgen ervoor dat we in een digitale en geïndividualiseerde samenleving wonen waarvan we sterk afhankelijk zijn geworden.
Dit is zeker niet negatief. Sterker nog, dankzij die ontwikkelingen hebben mensen met dyslexie baat bij een spellingcorrector of weet iedereen via het 3e scherm wat er aan de andere kant van de wereld gebeurt. Maar ook zijn er de maatschappelijke ontwikkelingen zoals de bezuinigingen die de rijksoverheid via de decentralisaties van de AWBZ, de jeugdzorg en de participatiewet doorschuift naar de gemeenten met 30% minder geld.
Digitaal kunnen we alles en iedereen al aan elkaar verbinden maar een geïndividualiseerde samenleving heeft meer nodig. We hebben ons in de opbouw van de verzorgingsstaat afhankelijk laten maken van overheid en instituties. In de ‘nieuwe samenleving’ moeten we weer de regie gaan voeren over ons eigen leven in samenwerking met anderen en de gemeente.

Er is dus alle reden om op een andere manier naar het leven, het levensonderhoud, werk, de zorg en nog veel meer zaken te kijken. Het besef, de boodschap dat we met ons allen moeten veranderen is wel overgekomen. De noodzaak om te veranderen is helder. Daar worden we dagelijks mee geconfronteerd.

Maar veranderen zijn we de afgelopen jaren niet meer gewend en doet pijn. Het (noodzakelijk) veranderen n.a.v. de bezuinigingen e.d. kunnen we ook niet alleen. We hebben daar de hulp bij nodig van familie, buren, de buurt, de gemeente, het verenigingsleven en iedereen die hierbij een steentje kan bijdragen.

Het veranderen naar de 21e eeuw toe is niet alleen lokaal, landelijk of Europees, maar ook wereldwijd. Een voorbeeld. Er is een verwachtte toename van de wereldbevolking van 7,2 miljard naar 9,6 miljard mensen in 2050. Die toename gaat een onvoorstelbare aanslag doen op ons milieu, grondstoffen en klimaat. En hoe gaan we daar nu mee om? Een ontwikkeling is de toename van het gebruik van natuurlijke energiebronnen. De aanschaf van zonnepanelen, het meer gebruiken van wind(energie) om de was te drogen i.p.v. de droger, zet de verwarming een graadje lager en trek een warme trui aan. Voorbeelden die bijdragen aan het terugdringen van de uitstoot van CO2 en daarmee aan de toekomst van onze kinderen.

Gemeenten aan de grensstreek worden geconfronteerd met krimp. Als welzijnsraad hebben we gezegd ‘maak van krimp je kracht’. M.a.w., zie krimp niet als een doemscenario maar, maak hierin beleid, laat een kansen scenario zien.
Iedereen kan de vervelende gevolgen van bevolkingsafname wel opnoemen, maar hoe kunnen we dit ombuigen naar een positief scenario en wie hebben we daarvoor nodig?
Misschien wordt de achterhoek wel een 2e park net als de Hoge Veluwe en gaat daarmee het toerisme floreren (een kans?) of misschien moeten we ons als grensstreek meer over de grens richten?

Hoe stimuleren we mensen om hier te blijven, om hier te werken en wat kan hierin woningbouw betekenen of het openbaar vervoer?
De gemeente Berkelland zoekt hiervoor de burgers op en praat met hen. Laat je stem hierin horen.
Niet alleen op bijeenkomsten maar ook daarbuiten.

We zullen er niet aan ontkomen. We zullen er mee om moeten leren gaan en er de kansen en mogelijkheden moeten uithalen. Maar waar lopen we dan tegenaan? Waar moeten de gemeenten ons wel en waar niet in ondersteunen en wat zijn dan die kansen en mogelijkheden?

Er is een grote groep mensen die aan het overleven is, die nog maar net het hoofd boven water kan houden. Dit zijn mensen uit alle categorieën en doelgroepen. Huurders, kopers, werkende en niet-werkende, jong en oud. Stijgende huren en torenhoge energierekeningen met een inkomensval gepaard zorgt voor grote onrust.
Woningbouwcorporaties en gemeenten kunnen hierin ondersteunen bijvoorbeeld via energiecoaches die deze mensen ondersteunen in gedragsveranderingen om daarmee een onderdeel van die woonlasten omlaag te brengen (energiebesparingen). Budgetcoaches (NIBUD) zouden gefaciliteerd moeten worden
voor inzet bij die mensen die het (financieel) moeilijk hebben. Maar ook het netwerk aan medebewoners, om die mensen heen, kunnen ondersteuning bieden waar het gaat om nood en zorg.

Tegenwoordig is ‘eigen kracht’ weer hype. Maar gaan we daar wel goed mee om. Verwacht niet van mensen die aan het ‘overleven’ zijn dat die in ‘eigen kracht‘ gezet kunnen worden.
Hoe goed we ook ons best doen en voorwaarden daarvoor faciliteren, als mensen hun basisbehoeften niet vervuld zijn (een eigen woning, een dak boven je hoofd of woonlasten en levensonderhoud kunnen betalen), is ‘eigen kracht’ een stap te ver.

——–

Voorlopig wil ik het hier de eerste keer bij laten. In het nieuwe jaar wil ik graag dieper ingaan op het principe ‘Eigen Kracht’ of beter begrijpbare termen als zelfredzaam- en samenredzaamheid en wat daarvoor nodig is en dat we niet moeten somberen(deel 2) maar kansen en mogelijkheden moeten zien en benutten en wat daarin de rol van de burger en de rol van de gemeente is.

Rest mij iedereen goede feestdagen te wensen en een gezond 2014.
Kees Koolschijn,
Voorzitter Welzijnsraad Berkelland